Katastrofa Nietzschego w Turynie

Już w 1902 roku Francesco Orestano napisał: „Kolejna książka o Nietzschem? Tak zapytają wszyscy, którzy wiedzą, jak wiele tekstów o tym autorze opublikowano w ostatnich latach, a ich liczba rośnie w imponującym crescendo”. Co mamy zatem powiedzieć dzisiaj, kiedy tytuły nietzscheańskiej bibliografii liczy się w tysiącach? Od tamtego czasu crescendo, o którym pisał Orestano, przekształciło się w fortissimo, a na temat Nietzschego – choć ze zmienną intensywnością i w różnych porach roku – spadł prawdziwy grad esejów oraz monografii. W tej sytuacji złożenie kolejnego eseju na ołtarzu Nietzschego byłoby niczym zawiezienie jeszcze jednej wazy na Samos. A jednak pewnej książki wciąż brakuje!

Verrecchia zrekonstruował na podstawie strzępków informacji rozrzuconych w prasie z epoki, archiwach miejskich, dokumentacji medycznej czy monografiach naukowych i listach ostatni aktywny okres życia Nietzschego oraz początki i rozwój jego choroby psychicznej. Reporterska dociekliwość autora budzi podziw i może z powodzeniem służyć za narzędzie warsztatowe dla wielu współczesnych dokumentalistów.

Mamy dziś do czynienia z powolnym procesem odkrywania Verrecchii-filozofa. Jako myśliciel trzymał się z boku, nie wszedł na żadną z wydeptanych ideologicznych ścieżek. Czerpał ze sceptycyzmu Montaigne’a, pesymizmu Schopenhauera, powątpiewał w idee progresu, a Hegla nazywał „świadomym kłamcą”.